Yüzyıllar Romen Rakamlarıyla Nasıl Yazılır

Kural, Milattan Sonraki her yıl için işler:

• 1492 → 14,92 → 15. yüzyıl → XV
• 1900 → 19,00 → tam 19, yani 19. yüzyıl → XIX
• 1901 → 19,01 → 20. yüzyıl → XX
• 2026 → 20,26 → 21. yüzyıl → XXI

Kafa karıştıran yalnızca yuvarlak yıllardır. 1900 yılı 19. yüzyılı bitirir, 20. yüzyılı başlatmaz. Yıl 00 ile bitiyorsa yüzyıl ilk iki basamaktır; bitmiyorsa ilk iki basamağın bir fazlasıdır.

Takvimde sıfır yılı yoktur. Cambridge Üniversitesinin matematik projesi NRICH, "sıfır yılı diye bir şey olmadığı" için ilk yüzyılın ancak MS 100 yılının sonunda tamamlandığını, 21. yüzyılla üçüncü binyılın da 1 Ocak 2001'de birlikte başladığını açıklar (NRICH).

Dolayısıyla her yüzyıl, sonu 01 ile biten bir yıldan sonu 00 ile biten bir yıla kadar sürer:

Ters yön de aynı şekilde işler. n. yüzyıl (n − 1) × 100 + 1 yılında başlar ve n × 100 yılında biter:

• XV → 15. yüzyıl → 1401–1500;
• XVIII → 18. yüzyıl → 1701–1800;
• XXI → 21. yüzyıl → 2001–2100.

Romen rakamıyla yazılmış bir yüzyıl görürsen önce rakamı oku (XVIII = 18), sonra kuralı uygula.

Binyıllar aynı mantığı 1.000'lik gruplarla izler. Birinci binyıl MS 1'den 1000'e, ikincisi 1001'den 2000'e, üçüncüsü 2001'den 3000'e kadar sürer. NRICH, 21. yüzyılın ve üçüncü binyılın aynı gün, 1 Ocak 2001'de başladığını vurgular. Romen rakamıyla bir binyıl da yüzyıl gibi yazılır: üçüncü binyıl, III. binyıldır.

Türk Dil Kurumunun yazım kuralları, Romen rakamlarının kullanıldığı yerler arasında yüzyılları da sayar ve "XX. yüzyıl" örneğini verir. Aynı kurallara göre sıra sayısı rakamla yazıldığında rakamdan sonra nokta konur (15., 56., XX.). Bu yüzden iki yazım da kurala uyar: XX. yüzyıl ve 20. yüzyıl. Noktayı unutma: "XX yüzyıl" ya da "20 yüzyıl" yazımı sıra bildirmez.

Ek getirirken de aynı kural geçerli: TDK, rakamdan sonra ayrıca nokta konmayacağını, yalnızca kesme işareti ve ek yazılacağını belirtir; örnekleri "15'inci, 56'ncı, XX'nci" biçimindedir. "20.'nci yüzyıl" yanlıştır.

Hesap her yerde aynıdır; yazım değildir.

• I yerine l harfi. "xvlll", XVIII gibi görünür, ama küçük l başka bir karakterdir. Çevirici onu rakam olarak okumaz; büyük I yaz.
• Noktayı unutmak. Türkçede yüzyıl bir sıra sayısıdır: XVIII. yüzyıl ya da 18. yüzyıl.
• Yüzyıl yerine yılı yazmak. "MCM. yüzyıl" diye bir şey yoktur; MCM, 1900 yılıdır. 20. yüzyıl XX. yüzyıldır.

MÖ yüzyıllar, yine sıfır yılı olmadan, MÖ 1 yılından geriye doğru sayılır: MÖ 1. yüzyıl MÖ 100'den MÖ 1'e, MÖ 5. yüzyıl MÖ 500'den MÖ 401'e kadar sürer. Romen rakamı, karşılık gelen MS yüzyılınkiyle aynıdır; yalnızca etiket değişir: MÖ V. yüzyıl.